Margrethe Jonkman: ‘Structureel anders werken nodig in zorg’
De noodzaak voor innovatie in de zorg is groot. “Zorgkosten in Nederland verdubbelen richting 2050. Dat kunnen we nooit betalen. En we hebben tekort aan mensen”, zegt Margrethe Jonkman, bestuursvoorzitter van de Vrije Universiteit Amsterdam. Zij ziet maar één oplossing.
We moeten structureel anders gaan werken in de zorg, met behulp van technologie, zegt Margrethe Jonkman. Om die reden is de Nationale Zorginnovatieprijs voor haar belangrijk. De prijs is bedoeld voor zorginnovaties die klaar zijn voor extra opschaling.
De Zorg2040 partners – Amsterdam Economic Board, Sigra, ROM InWest, Rabobank en Amsterdam AI – organiseren voor deze prijs de voorronde voor kandidaten uit Noord-Holland en Flevoland. De regionale voorronde is op 21 januari in de Beurs van Berlage.
In de regionale voorronde voor bedrijven uit Noord-Holland en Flevoland strijden vier innovaties om de titel. De winnaar strijdt daarna met finalisten uit andere regio’s om de landelijke prijs.
“Het inspireert. De innovaties laten zien dat we met nieuwe technologie het verschil kunnen maken. Maar als je echt effect wilt hebben, dan heb je kapitaal, ondersteuning en markttoegang nodig. Met deze prijs vestig je daar de aandacht op.” Die aandacht verdienen de vier kanshebbers.
Te weinig tijd, te weinig handen
Voor het tekort aan zorgpersoneel kan technologie een oplossing bieden. Wie een nieuwe medewerker opleidt, haalt normaal gesproken een collega van de werkvloer. Floow doorbreekt dat: zorgmedewerkers leren via het platform nieuwe vaardigheden, terwijl het platform hun competenties bijhoudt. Zo kunnen ze sneller aan de slag, zonder dat ander personeel hoeft in te vallen.
Meer zorgpersoneel is vanwege de vergrijzing van enorm belang. “We hebben dubbele vergrijzing”, zegt Jonkman: er komen meer 65-plussers, en mensen leven langer. Om de zorg preventief te ontlasten, plaatst een innovatie als touchbase sensoren in huis, die herkennen wanneer er iets misgaat, zoals een val. Familie en zorgverleners krijgen een seintje. “Dit zorgt dat mensen niet in het grote zorgsysteem terechtkomen, maar langer en verantwoord thuis blijven wonen.” Dat scheelt de kosten van een verpleeghuis, en volgens Jonkman voelen mensen zich ook gelukkiger en zelfstandiger.
Veel zorginnovaties richten zich op tijdsbesparing door technologie in te zetten bij de communicatie met de patiënt. Een voorbeeld daarvan is Cora, een digitale telefoonassistent voor apotheken, ontwikkeld door Versaia.
Cora neemt routinegesprekken over medicijngebruik over, zodat apothekers zich kunnen richten op patiënten die extra aandacht nodig hebben.
Een andere tijdbesparende innovatie is kaiko. Dit platform haalt voor artsen de relevante informatie uit uitgebreide patiëntendossiers, van een allergie tot een oude breuk. In plaats van alle verslagen door te lezen, controleert de arts wat AI heeft gevonden.
“Dat scheelt je enorm veel tijd”, zegt Jonkman. “Die kun je richten op de patiënt, waar je het verschil maakt.”
De vier innovaties hebben gemeen dat ze zorgverleners meer ruimte geven. “Nieuwe technologie zoals AI biedt veel mogelijkheden om op een verantwoorde manier minder mensen nodig te hebben. Dan kun je de mensen die je wél hebt inzetten waar ze van betekenis zijn.” Dat is nodig om zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Daarom speelt de Amsterdamse regio een belangrijke rol in de toepassing en opschaling van zorginnovatie.
Een regio met ambitie
De regionale potentie is ook van nationaal belang. Eind oktober presenteerde het kabinet de beleidsagenda MedTech 2035, met de ambitie om in 2035 de sterkste medische technologiesector van Europa te hebben. Het kabinet maakt €102,5 miljoen vrij en Invest-NL kondigt €150 miljoen private financiering aan. Amsterdam, Leiden en Utrecht zijn alle drie sterk, met eigen accenten. Amsterdam valt op door de combinatie van Life Sciences & Health met AI en door de focus op de menselijke kant van technologie. “Je kunt veel doen met AI, maar als mensen het niet vertrouwen of niet makkelijk kunnen gebruiken, dan werkt het niet.”
Jonkman komt zelf uit het bedrijfsleven en ziet ook kansen in samenwerking tussen start-ups en grote bedrijven in de regio. “Grote bedrijven kunnen veel beter schalen dan een start-up. Zij weten hoe het moet en hebben toegang tot de markt en tot productiefaciliteiten, waardoor een idee veel sneller kan groeien.”
Met meerdere grote universiteiten, duizenden technische studenten op hogescholen en veel start-ups is het belangrijk dat we elkaar ondersteunen. Niet voor niets komt tegenover de Vrije Universiteit een nieuw gebouw voor start-ups in Life Sciences Health, inclusief labs. “Een klein bedrijf kan zelf geen lab betalen, zeker niet met medische veiligheidseisen. Met dit gebouw komen ondernemerschap, data en wetenschap dicht bij elkaar.”
Sterk ecosysteem voor experiment en opschaling
Als we willen dat zorginnovatie opschaalt, is een sterk ecosysteem belangrijk. Voor Jonkman is een ecosysteem vooral een plek waar je makkelijk mensen vindt met de kennis die jij mist. Een onderzoeker moet bij een chirurg kunnen binnenlopen met de vraag: werkt dit ook in een operatiekamer?
Ook ondernemers hebben elkaar nodig. “Technologen hebben niet altijd marktkennis, dus brengen we ze zo vroeg mogelijk samen met mensen die de markt kennen.” De VU wil een spin in dat web zijn. De universiteit doet onderzoek en laat studenten zo vroeg mogelijk in aanraking komen met ondernemen, onder meer via het Demonstrator Lab. Dat is een laboratorium waar studenten en medewerkers als ondernemers hun ideeën om kunnen zetten naar tastbare producten of diensten.
Het belangrijkste ingrediënt is volgens Jonkman de houding binnen het ecosysteem. “Ken elkaars positie en gun elkaar iets.” Ze pleit voor oprechte nieuwsgierigheid naar elkaars uitdagingen, ook als de ander nog geen oplossing heeft. “Dus als je op een netwerkevenement komt, praat dan niet alleen met de mensen met wie je altijd al praat. Kijk wat je voor elkaar kunt doen om zorginnovaties naar een volgend niveau te brengen.”
Haar oproep aan het publiek, de ondernemers en het netwerk van Amsterdam Economic Board en Zorg2040: “Kom uit je bubbel. Wees niet bang als iets een keer niet lukt en zoek altijd naar de juiste partners. Bijna niemand kan een zorginnovatie alleen naar de markt brengen.”
Een vakjury kiest de regionale winnaar tijdens de regionale voorronde op 21 januari in de Beurs van Berlage. Die winnaar staat op 18 maart in de finale van de Nationale Zorginnovatieprijs 2027.
20 november 2026
Meer weten over
Neem contact op
Deel dit artikel
Wil je op de hoogte blijven?
Volg ons dagelijks op LinkedIn en schrijf je in voor de Board Update nieuwsbrief.








