Novartis: ‘Regio als motor voor medische doorbraken’

Die verwevenheid binnen de gezondheidssector is geen toeval. De sterke wetenschappelijke omgeving en het open, samenwerkingsgerichte ecosysteem van de regio zorgen ervoor dat innovaties sneller bij patiënten terechtkomen en wetenschap wordt omgezet in maatschappelijke impact.

Voor Novartis is dat bijzonder relevant. Het Zwitserse bedrijf is al meer dan 45 jaar actief in Nederland. Bijna 250 medewerkers zijn werkzaam in het Nederlandse hoofdkantoor in Amsterdam. De geneesmiddelen van Novartis bereiken jaarlijks meer dan 600.000 patiënten in heel Nederland.

Innovatie staat centraal

Op het gebied van hart- en vaatziekten, oncologie, immunologie en neurowetenschappen werkt Novartis aan de ontwikkeling van nieuwe behandelmogelijkheden voor patiënten en levert het bedrijf een bijdrage aan het Nederlandse innovatie- en onderzoeksklimaat.

De ontwikkeling van een nieuw medicijn door een farmaceutisch bedrijf duurt al snel tien tot vijftien jaar en kost 2 tot 3 miljard. Slechts een klein deel, minder dan 10 procent haalt uiteindelijk de eindstreep.

Diana Villavieja, directeur van Novartis Nederland, houdt zich bezig met deze keten van onderzoek naar praktijk. Ze is haar carrière begonnen als ingenieur, en werkt al bijna twee decennia in de internationale farmaceutische sector. Hier vervulde ze verschillende rollen op het snijvlak van strategie en innovatie.

Preventieve checks

Villavieja gaf leiding aan het oncologieteam van Novartis Spanje, en heeft daar van dichtbij kunnen ervaren hoe medische innovaties en bewustwording het verschil kan maken. “Ik ben groot voorstander van preventieve checks, bijvoorbeeld voor borstkanker. Doe die checks alsjeblieft, voor jezelf en voor je naasten. Hoe eerder je erbij bent, hoe meer kans op genezing.”

Ze weet ook hoe complex het ontwikkelen van nieuwe medicijnen is. “Het begint vaak met een idee, een eerste ontdekking”, zegt ze. “Maar voordat zo’n innovatie daadwerkelijk bij een patiënt terechtkomt, ben je jaren verder.”

In die periode doorloopt een medicijn verschillende fases: van fundamenteel onderzoek naar klinische studies en uiteindelijk productie en distributie. In elke stap vallen medicijnen af die niet voldoen de gestelde eisen van effectiviteit en veiligheid.

Alle schakels dicht bij elkaar

“Het is een proces van tien tot vijftien jaar”, zegt Villavieja. “En zelfs dan weet je nooit zeker of het lukt. Je hebt al die schakels nodig. Van wetenschap tot zorg en industrie. Als één onderdeel niet goed werkt, vertraagt het hele proces. In en rond Amsterdam zitten die partijen dicht op elkaar. Dat maakt samenwerken eenvoudiger en brengt versnelling. Je hebt elkaar nodig in elke fase. Als je elkaar snel weet te vinden, kom je sneller verder. Daarom speelt ons Amsterdamse kantoor ook internationaal een belangrijke rol.”

Tegelijkertijd is die positie niet vanzelfsprekend. Europa staat voor de uitdaging om zijn concurrentievermogen en investeringsklimaat te versterken. Terwijl andere delen van de wereld fors investeren in onderzoek, technologie en innovatie, is het volgens Villavieja belangrijk dat ook Nederland blijft bouwen aan sterke ecosystemen waarin kennisinstellingen, zorgorganisaties, bedrijven en overheden samenwerken. Juist daarin kan de Amsterdamse regio een belangrijke rol spelen. “Je moet blijven investeren in samenwerking en in een aantrekkelijk klimaat voor onderzoek en innovatie.”

Zorg als investering, niet als kostenpost

Volgens Villavieja zit de grootste uitdaging in het beschikbaar maken en waarderen van innovaties. Nieuwe behandelingen zijn er vaak al, maar bereiken (Nederlandse) patiënten niet altijd. Toegang, regelgeving en besluitvorming spelen daarin een grote rol.

Daar ligt ook een gezamenlijke opgave voor de regio. “We moeten anders leren kijken naar investeringen in zorg,” zegt Villavieja. “Niet alleen als kosten, maar als iets dat op de lange termijn waarde creëert. Voor patiënten én voor de samenleving.”

Geef patiënten een stem

Dat vraagt om samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheid. Maar volgens Villavieja is dat niet meer genoeg: ook patiënten en de samenleving moeten een stem krijgen.

Om die bredere samenwerking te versterken, is Novartis onlangs partner geworden van Amsterdam Economic Board, bij uitstek een platform waar deze partijen elkaar vinden. Zo is het bedrijf ook aangesloten bij de coalitie MRA met Hart, gericht op een betere en meer gelijke hartgezondheid in de regio, mede op basis van data, en bij de coalitie De Slapende Reus, gericht op een sterke profilering van en samenwerking binnen het Life Sciences & Health ecosysteem in de metropoolregio Amsterdam.

“Als je partijen eerder bij elkaar brengt en gezamenlijk naar oplossingen kijkt, kun je echt stappen zetten”, zegt Villavieja. “De basis is hier sterk. Nu is het zaak om die beter te benutten.”