Zadelhoff: ‘Bouwen aan de regio vraagt om verbinden, geduld en lef’

Een wereldstad met buurtgevoel

Wat maakt Amsterdam zo’n fijne stad? Voor Lieke van der Wal begint het antwoord bij de menselijke maat: de schaal waarop mensen zich thuis voelen, hun buurt begrijpen, elkaar tegenkomen. “Amsterdam kan zich meten met steden als Londen, Parijs en Frankfurt. Internationaal, hoogopgeleid en met een enorme aantrekkingskracht. Maar je kunt er ook gewoon fijn wonen. Er is ruimte voor groen en je doet de meeste dingen op de fiets. Dat is zeldzaam voor een stad van dit formaat.”

Die menselijke maat, aldus Van der Wal, is niet vanzelfsprekend. Het is iets om actief te bewaken. “Als we bouwen, bouwen, bouwen zonder na te denken over hoe mensen zich in een wijk bewegen, ontmoeten en verblijven, dan verlies je precies datgene wat Amsterdam aantrekkelijk maakt.” Die betrokkenheid bij de stad begint lokaal. In de wijk, op straat, in de gebouwen waar mensen dagelijks komen. “Van Nieuw-West tot Zuidoost en van Noord tot de Zuidas: iedere wijk heeft een eigen karakter. Als ontwikkelaar wil je die eigen identiteit niet alleen behouden, maar ook versterken en toekomstbestendig maken.”

De nalatenschap van Zadelhoff

De betrokkenheid bij Amsterdam is bij Zadelhoff diep verankerd in de geschiedenis van het bedrijf. Oprichter Cor van Zadelhoff begon als boerenzoon, bouwde zijn vermogen op in Amsterdam en stelde zichzelf één vraag toen hij zeventig werd en in de spiegel keek: “Als ik nu doodga, laat ik een chaos achter.” Het bedrijf stootte buitenlands bezit af en concentreerde zich op Amsterdam. Het eigendom is geleidelijk overgedragen aan drie goede-doelenstichtingen, waarvan met name het Zadelhoff Fonds zich richt op Amsterdam. “Dat maakt onze betrokkenheid bij de stad geen marketingverhaal, maar een vast onderdeel van wie we zijn,” legt Van der Wal uit. “Wij zijn geen vastgoedeigenaar die vanuit een Excel op afstand beheert. We kennen onze huurders persoonlijk. We verbinden ze met elkaar. We denken mee over wat ze nodig hebben om te groeien.”

Investeren in de langere termijn

En precies dat deed Zadelhoff bij het voormalig Slotervaartziekenhuis in Nieuw-West. Ze namen een leegstaand ziekenhuis over, kochten schuldeisers uit en stelden zichzelf de vraag: hoe ziet de toekomst van zorg eruit? “Wij hebben hier dan wel de regie genomen, maar het antwoord kwam niet alleen,” zegt Van der Wal. “Samen met onder andere het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, Cordaan, Sanquin en gemeente Amsterdam ontstond een visie voor De Plantijn, een nieuwe stadswijk met een campusstructuur, waar wonen, werken, zorg en onderwijs samenkomen. Wat De Plantijn laat zien, is wat er mogelijk wordt als organisaties over hun eigen grenzen heen durven te kijken.”

Maar Zadelhoff stopt niet bij het samenbrengen van partijen op gebiedsniveau. Ook binnen Het Slotervaart zelf verbindt het bedrijf actief zijn huurders met elkaar. “We huisvesten ROC Zorg & Welzijn met 1.500 studenten, die heel graag stage willen lopen. Het zou natuurlijk fantastisch zijn als zij stage kunnen lopen in het laboratorium van Unilabs, bij Diabeter, bij het vroegdiagnostisch centrum van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, zorg kunnen leveren op de woonzorgverdiepingen of een kijkje kunnen nemen bij KAIKO, een bedrijf dat AI inzet voor kankeronderzoek. Allemaal op loopafstand van waar ze les krijgen. Vastgoed kan een gebouw zijn of een schakel,” zegt Van der Wal. “Wij kiezen voor het tweede.”

Die gedachte ligt ook ten grondslag aan de eerste woontoren, die in 2027 gebouwd moet worden. In samenwerking met woningcorporatie Ymere, gemeente Amsterdam en het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis worden negentig van de honderdtachtig sociale huurwoningen voorrangswoningen voor personeel van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis. “Als werknaam wordt het ‘de Zusterflat’ genoemd,” zegt Van der Wal, “als verwijzing naar de woonflats voor personeel die vroeger bij elk groot ziekenhuis stonden.

Ziekenhuizen elders in het land bellen ons om te vragen hoe we dit hebben gedaan. Het raakt zowel de woningopgave als het personeelstekort in de zorg. En het laat zien wat je bereikt als je partijen bij elkaar brengt die elk vanuit hun eigen belang willen investeren.”

Een stad vol uitdagingen

Amsterdam staat voor een complexe opgave. De woningmarkt is oververhit, de ruimte schaars en de druk op de infrastructuur blijft toenemen. Ook voor ontwikkelaars stapelen de obstakels zich op. “Grondprijzen, netcongestie, fiscale maatregelen en een overheid die het tempo niet altijd bijhoudt. Het zijn vraagstukken die elk afzonderlijk al ingewikkeld zijn, maar die nu tegelijk op tafel liggen,” erkent Van der Wal.

“Organisaties die over hun eigen grenzen heen durven te kijken, maken het verschil”

Over netcongestie is ze helder: “Je kunt daar niet op wachten. Dan staan alle ontwikkelingen stil. Je moet creatief zijn en kijken hoe je het tijdelijk regelt, totdat een grote aansluiting wél mogelijk is. Tegelijkertijd maakt dat bestaand vastgoed nog waardevoller, omdat de aansluitingen daar al zijn.” Toch ziet Van der Wal in die complexiteit ook kansen. Als je de regie pakt en de gemeente betrekt als faciliterende partner, kun je met weinig mensen grote stappen zetten.

Waarom Zadelhoff lid werd van de Amsterdam Economic Board

Zadelhoff is recent aangesloten bij de Amsterdam Economic Board. De reden is eenvoudig: de vraagstukken zijn te groot voor één sector. “Woningtekort, netcongestie, overheidsbeleid: daar heb je iedereen voor nodig. Zorgpartijen, kennisinstellingen, bedrijven die vastgoed helemaal niet als core business hebben, maar wel een groot pand waarvan ze niet weten wat ze ermee moeten doen,” zegt Van der Wal. Ook ziet ze in Amsterdam nog volop onbenutte potentie. Gebieden met cultuurhistorische waarde die wachten op een nieuwe bestemming, grootschalige locaties waar bijgebouwd kan worden, maar waar de complexiteit zo groot is dat individuele eigenaren er niet uitkomen. “Dat soort gebiedsontwikkeling krijg je alleen van de grond als alle eigenaren ook willen. En daarvoor is een netwerk als de Amsterdam Economic Board de plek waar die verbinding begint.”